काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच जारी युद्ध १२ हप्ताभन्दा लामो भइसकेको छ। यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानमाथि पुनः ठुलो आक्रमण गर्ने चेतावनी दिँदै कैयौँ पटक अन्तिम समयसीमा (डेडलाइन) तोक्ने तर पछि आफैँ पछि हट्ने अनौठो शृङ्खला अपनाइरहनुभएको छ। हालै मात्र उहाँले इरानलाई ‘समय घर्कँदै गएको’ भन्दै सम्झौता नगरे इरानको अस्तित्व नै मेटाइदिने सम्मको चेतावनी दिनुभएको थियो।
खाडी मुलुकहरूको आग्रहमा मङ्गलवारको आक्रमण स्थगित राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसियल’ मार्फत मङ्गलवारका लागि तय गरिएको भनिएको एक ठुलो सैन्य आक्रमण तत्कालका लागि स्थगित गरिएको जानकारी दिनुभएको छ। साउदी अरेबिया, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) जस्ता मध्यपूर्वका मित्रराष्ट्रहरूले इरानसँग शान्ति सम्झौताको निकै नजिक पुगिएको भन्दै २-३ दिन पर्खन आग्रह गरेपछि ट्रम्पले आक्रमण रोक्न आफ्नो सेनालाई निर्देशन दिनुभएको हो। यद्यपि, सम्झौता नभएमा जुनसुकै क्षण पनि ठुलो स्तरको कारबाही सुरु गर्न रक्षा सचिव र सैन्य कमाण्डरहरूलाई ‘अलर्ट’ रहन भनिएको छ।
यसअघि पनि पटक-पटक फेरिए डेडलाइन यो ट्रम्पले इरानलाई दिएको र पालना नभएको पहिलो समयसीमा भने होइन। गत मार्च २१ मा ट्रम्पले इरानलाई ‘हर्मुज जलडमरूमध्ये’ (Strait of Hormuz) खुला नगरे ४८ घण्टाभित्र ऊर्जा प्लान्टहरू ध्वस्त पारिदिने धम्की दिनुभएको थियो। तर कुराकानी सकारात्मक भएको भन्दै मार्च २३ मा सो निर्णय ५ दिनका लागि, मार्च २६ मा पुनः १० दिनका लागि र अप्रिल महिनामा पाकिस्तानको मध्यस्थतापछि दुई हप्ताको युद्धविराम भन्दै ट्रम्पले आफ्नै डेडलाइनहरू सार्दै आउनुभएको छ।
युद्धको असर र घट्दो लोकप्रियता रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलमार्ग बन्द हुँदा विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य आकासिएको छ, जसको प्रत्यक्ष असर अमेरिकी अर्थतन्त्रमा देखिएको छ। अमेरिकामा महँगी विगत तीन वर्षयताकै उच्च विन्दुमा पुगेपछि नागरिकहरू आक्रोशित बनेका छन्। भर्खरै सार्वजनिक भएका मतसर्वेक्षणहरू अनुसार यो युद्धका कारण राष्ट्रपति ट्रम्पको लोकप्रियता घटेर ३७ प्रतिशतमा खुम्चिएको छ, जसले यसै वर्ष हुने मध्यावधि निर्वाचनमा उनको दललाई ठुलो धक्का लाग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
