नेपाल र भारत जस्ता बहुसांस्कृतिक तथा बहुधार्मिक मुलुकहरूमा हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका ठूला चाडपर्वहरू जस्तै– होली, रामनवमी, शिवरात्रि वा छठका समयमा साम्प्रदायिक सद्भाव खलबलिने र झडप हुने घटनाहरू बेलाबेलामा दोहोरिने गरेका छन्। उत्सव र खुसी साट्ने अवसरहरूमा धार्मिक जुलुस वा झाँकीहरू प्रदर्शन गर्दा उत्पन्न हुने सानातिना विवादहरूले उग्र रूप लिँदा सामाजिक सौहार्दतामा गम्भीर असर पुग्ने गरेको छ।
यस्ता चाडपर्वका समयमा आयोजना गरिने र्याली, बाजागाजा र ध्वनिप्रदूषण, वा अर्को समुदायको धार्मिक स्थल अगाडि प्रस्तुत गरिने शक्ति प्रदर्शनका कारण मुख्यतया तनाव उत्पन्न हुने गर्दछ। दुवै देशका कतिपय सीमावर्ती तथा संवेदनशील क्षेत्रहरूमा धार्मिक जुलुसमाथि ढुङ्गामुढा हुनु, उक्साहटपूर्ण नाराबाजी गरिनु, र सामाजिक सञ्जालमा भ्रमपूर्ण समाचार वा घृणास्पद अभिव्यक्ति फैलाउनुले सामान्य भिडन्तलाई ठूलो साम्प्रदायिक हिंसामा परिणत गरिदिन्छ।
चाडपर्वका समयमा शान्ति सुरक्षा कायम राख्नु नेपाल र भारत दुवै देशका सुरक्षा निकायका लागि ठूलो चुनौती बन्ने गरेको छ। कतिपय अवस्थामा झडप नियन्त्रण गर्न स्थानीय प्रशासनले कर्फ्यू लगाउने, निषेधाज्ञा जारी गर्ने, र इन्टरनेट सेवा समेत बन्द गर्नुपर्ने स्थिति आउँछ। यद्यपि, पूर्व-सूचना प्रणालीको कमी र भीड व्यवस्थापनमा हुने कमजोरीका कारण कहिलेकाहीँ धनजनको क्षति हुनुका साथै सर्वसाधारणले अनावश्यक सास्ती भोग्नुपर्छ।
साम्प्रदायिक हिंसाको स्थायी रोकथामका लागि कानुनी कडाइका साथै अन्तरधार्मिक सम्वाद र सामाजिक चेतना बढाउनु अपरिहार्य छ। चाडपर्वअघि नै स्थानीय प्रशासन, धार्मिक गुरुहरू, र नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरूसँग छलफल गरी जुलुसको मार्ग तोक्ने र नियमको पालना गराउने परिपाटी बसाल्नुपर्छ। समाजमा परापूर्वकालदेखि रहिआएको धार्मिक सहिष्णुता र सद्भाव जोगाउन नागरिक स्वयं पनि सजग र जिम्मेवार हुनु आवश्यक छ।
