नेपालमा परम्परागत राजनीतिक दलहरूप्रतिको तीव्र निराशा र पुराना नेताहरूको कार्यशैलीबाट आजित भएका युवा (Gen-Z) पुस्ताले बालेन शाहलाई एउटा आशाका रूपमा अगाडि सारे। बालेनको विजय केवल एउटा व्यक्ति वा ‘र्यापर’को जित मात्र थिएन, यो स्थापित पार्टी र तिनको सिन्डिकेटविरुद्ध परेको जनमतको विद्रोह थियो। सोशल मिडियाको सही प्रयोग, स्पष्ट र निडर कार्यशैली, अनि जनताका दैनिक समस्यालाई सीधै सम्बोधन गर्ने प्रयासले काठमाडौँबाट सुरु भएको यो युवा लहरले समग्र नेपाली राजनीतिमा ‘स्वतन्त्र र वैकल्पिक’ सोचको नयाँ मानक स्थापना गरिदियो।
यता भारतको नयाँ दिल्लीस्थित जन्तरमन्तरमा भएका ऐतिहासिक भ्रष्टाचारविरोधी र नागरिक आन्दोलनहरूले भारतीय राजनीतिमा ठूलो वैचारिक तरङ्ग ल्याएका थिए। जसरी त्यतिबेला आम नागरिकहरू सडकमा उत्रिएर स्थापित नेताहरूलाई चुनौती दिएका थिए, त्यसैको जगमा पछिल्ला वर्षहरूमा चुनावी रणनीतिकारका रूपमा चिनिएका प्रशांत किशोरले बिहारमा आफ्नो राजनीतिक यात्रा सुरु गरे। उनले लामो ‘जन सुराज यात्रा’ (पदयात्रा) मार्फत बिहारका हजारौँ गाउँ पुगेर जनतासँग प्रत्यक्ष संवाद गरे। पुराना जातीय राजनीति, भ्रष्टाचार र बेरोजगारीबाट हैरान भएका बिहारका युवाहरूलाई प्रशांत किशोरले ‘शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगार’को नयाँ मुद्दा दिएर संगठित गरिरहेका छन्, जसले बिहारको आगामी असम्बली (विधानसभा) राजनीतिमा नयाँ समीकरणको संकेत गरेको छ।
नेपालमा बालेन शाह र बिहारमा प्रशान्त किशोरको उदय आकस्मिक घटना होइनन्; यी दुवै स्थापित प्रणाली विरुद्धका ‘नागरिक आन्दोलन’का उत्पादन हुन्। दुवैले पुराना राजनीतिक एजेन्डालाई छाडेर विकास, सुशासन, रोजगारी र भ्रष्टाचारमुक्त समाजको कुरा उठाएका छन्। दुवै अभियानको मुख्य शक्ति डिजिटल माध्यमबाट जोडिएका र परिवर्तनका लागि आतुर रहेका युवा (Gen-Z) हुन्। जन्तरमन्तरको विद्रोह होस् या नेपालको सडक आन्दोलन—यी सबैले जनतालाई “पुराना पार्टीहरू नै अन्तिम विकल्प होइनन्” भन्ने आत्मविश्वास दिलाएका छन्।
नेपालमा जेन-जी आन्दोलनबाट बालेन शाहको उदय हुनु र भारतमा जन्तरमन्तर तथा विभिन्न नागरिक आन्दोलनको चेतनाबाट प्रेरित हुँदै बिहारको असम्बली राजनीतिमा प्रशान्त किशोर (PK) को ‘जन सुराज’ उभारिनु एउटै वैचारिक दिशाका दुई पाटा हुन्। यसले दक्षिण एसियाली राजनीतिमा पुराना स्थापित दलहरूको एकाधिकार समाप्त हुँदै गएको र नागरिकहरू अब ठोस परिणाम दिने नयाँ, युवा र दूरदर्शी नेतृत्वको पक्षमा खडा हुन थालेको प्रस्ट पार्छ।
